6.08.2024
Yunanistan Kültür Bakanlığının sayfasında yayımlanan habere göre, Kültür Bakanı bayan Mendoni, Yunanistan’ın Dimetoka kasabasında yer alan Çelebi Sultan Mehmet Camii restorasyon çalışmalarını yerinde inceledi.
Mendoni restorasyon takvimine uyulduğunu, eserin tarihi özelliklerine göre resto edildiğini, 13.500.00 avro ayrıldığını ve çalışmaların 2023 yılı sonuna kadar tamamlanacağını belirtti.
Mendoni, “projede en önemli sorun ahşap çatının yeniden inşa edilmesidir. Çatı yanmazdan önce Avrupa’daki en büyük ahşap eserdi. Bu eseri bilimsel metodlarla yeniden ayağa kaldırmamız gerekir. Bir İngiliz şirket ile bu konuda anlaşmış bulunmaktayız. Şirket malzemeyi Fransa ormanlarından sağlayacak ve montajını da yapacak.” Görüşlerine yer verdi.
DİMETOKA ÇELEBİ SULTAN MEHMET CAMİİ- BEYAZID CAMİİ
Osmanlı’nın Avrupa topraklarındaki ilk ve en eski camilerindendir. Çelebi Sultan Mehmet ya da Beyazıt Camii öyle bir cami ki gerek tarihi ve gerekse de mimari yapısı açısından eşi benzeri yoktur! Cami Amerika’nın keşfinden 80 yıl önce ve İstanbul’un fethinden 33 önce 1420 yılında İvaz Paşa’ya yaptırıldı ve ibadete açıldı.
Osmanlı’da “Mimar” kelimesi ilk defa bu caminin yapımını üstlenen İvaz Paşa için kullanıldı.
1957 tarihli Cumhuriyet gazetesi yayınladığı bir haberde Dimetoka Kaymakamının caminin anahtarlarını zorla alarak Yunanistan Ziraat Bankası’na buğday ambarı olarak kiraya verildiğini yazmıştır.
Yüksek Mimar Ekrem Hakkı Ayverdi camiyi ziyaret etmiş, buğday ambarı olarak kullanıldığını belirtmiş ve mimari değerini şöyle yazmıştır: “Mimari tarihimizdeki mevkii müstesnadır. Çünkü bu cihetten, yüksek duvarlarla mahdut murabbaî büyük bir sathı yalnız dört ayağa müstenid merkezi kubbeyle örtmek imkanlarını aramada ilk merhaleyi teşkil etmekte, diğer taraftan nisbetleri, pencere ve kapıların cephelere yerleştirme tarzı yeni bir uslûbun safahatını meydana koymaktadır. İnşâ tarihi olan 823 H. (1420 M.) de atılan bu adımların izi üzerinde zihin yorularak, ma’şerî vicdanın derinliklerine sindirilerek bir müddet tefekkür ve mütalâa edilmiş, bir taraftan alışılan şekle uygun, tûlânî mihver üstünde çift kubbeli Bursa ve Edirne Muradiye’leri 828 H. (1425 M.) ve 838 H. (1434 M.) de yapılmış ve ancak yirmi sene sonra bu cami’in tesiri Ü. Şerefeli’de geniş mikyasta görülmüş ve bu inşa tarzı kırk sene sonra Fatih Cami’inin yirmi altı metrelik büyük kubbesine müncer olmuştur.
Müderris Abdurrahman Hibrî Efendi, Edirne Defterdarı Bâdî efendi, Evliya Çelebi v.d. tarihçi, gezgin ve yazarlar da Çelebi Sultan Mehmet Camii’nden bahsetmiştir.
Dimetoka’daki Çelebi Sultan Mehmet Camii en son 22.03.2017 gecesi saat 0:30 sıralarında yanmış ve tarihi özelliğini tamamen kaybetmiştir.